Seasons End

In the past, travelers would come home, gather friends and recount their adventures over projected carousel slide shows and home movies. Tamara Henderson’s Seasons End (2016) could be seen in that light. Shot on 16mm, the 15-minute film follows the dreamlike road trip taken by two sculptures, Garden Photographer Scarecrow and Body Fountain Fetch, across Istanbul, Essaouira and Tangier, Los Angeles, Oregon, Stavanger, Glasgow and Arbroath. Their car is here too, parked vertically on the wall of the first gallery, stripped of the luggage and souvenirs it once carried.

Body Fountain Fetch does not appear on camera, while the Garden Photographer Scarecrow appears in full only once. Surrealism has long been a strong influence on Henderson’s work, and here elements that could otherwise seem disparate come together in animated compositions, moved by threads and ropes held in gloved hands. The gestures are simple, often ritualistic. An egg recurs, moving from a handcrafted installation with plants to a silver teapot set and finally to a rusting, abandoned site. A cut watermelon, turned into a container and filled with foil-wrapped material, sits beside a red flowering branch on top of a map, on the deck of the moving car. At the end of the long and turbulent drive, the travelers arrive at a field where another scarecrow stands, waiting for them. Objects become characters; sculptures become performers.

The film was edited in-camera, preserving the order in which the scenes were filmed and giving it the feeling of having been made in one go. The soundtrack, composed by Dan Riley, pushes the images forward and sets their mood. At times fast and propulsive, it turns the trip into an action film of sorts; at others, it is slow, atmospheric and meditative.

Seasons End belongs to a series of works of the same name, conceived in 2015. As with all the artist’s series, it reflects her biography and circumstances at the time of its making. Here, we follow the Garden Photographer Scarecrow through life, sickness, death and transformation.

The first presentation took place at Glasgow International in 2016, where the film was projected through the car. There, the Garden Photographer Scarecrow stood over 24 smaller anthropomorphic scarecrows, recording memories through a pinhole camera hidden in her body, while Body Fountain Fetch lay on the floor nearby.

A few months later, at REDCAT, Los Angeles, the Scarecrow fell ill and was laid on a makeshift hospital bed on an IV drip, attended by Panting Healer. Following her death, a cremation ceremony took place on a nearby beach.

At the Serpentine’s Park Nights (2017) in London, another ceremony took place: a live performance in front of an audience, where the different anthropomorphic scarecrows came to life, walking across Kensington Gardens with Henderson filming what would later become the second film of the series, Seasons End: Out of Body (2018).

Seasons End: Out of Body was also the title of the exhibition at Oakville Galleries in 2017, where the Scarecrow’s ashes were placed inside Bar of Body, a winged figure with a mechanical breathing apparatus.

Seasons End: More Than Suitcases at the Douglas Hyde Gallery, Dublin, in 2018 brought together figures from all these chapters.

Elements of the series were also presented at Tate Modern, London, in 2019 and Tate St Ives in 2023, in solo presentations under the title Of Seasons End.

As the work travelled, characters changed, disappeared and returned, while materials gathered on Henderson’s own travels took new forms.

This presentation at Sylvia Kouvali is the first time the film is presented as the centre of the installation, and the first time it has been screened since 2016. In the coming months, different scarecrows from the series will also appear across the spaces.

When this film was made, none of this had happened. We see the Scarecrow alive and on the road before her illness, death and cremation, before her ashes would later be carried into another body. Like an old holiday film, watching it now transports us back to a time gone by. Nothing of that journey remains in the present other than the film itself and the remnants of the car parked near it. The exhibition begins with two travelers returning from their adventure, carrying images and souvenirs from elsewhere. Seen ten years after it was made, the film carries two distances: from a trip long finished, and from seasons whose ending we already know.

Panos Fourtoulakis

Seasons End

Στο παρελθόν, οι ταξιδιώτες επέστρεφαν, καλούσαν τους φίλους τους στο σπίτι και διηγούνταν τις περιπέτειές τους, συνοδεύοντάς τες με προβολές σλάιντς και βίντεο. Το έργο της Tamara HendersonSeasons End (2016) θα μπορούσε να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα. Γυρισμένη σε φιλμ 16mm, η ταινία διάρκειας 15 λεπτών ακολουθεί το ονειρικό οδικό ταξίδι δύο γλυπτών, της «Σκιάχτρας Φωτογράφου του Κήπου» και του «Πνεύματος της Πηγής», που διασχίζουν την Κωνσταντινούπολη, την Εσαουίρα και την Ταγγέρη, το Λος Άντζελες, το Όρεγκον, το Σταβάνγκερ, τη Γλασκώβη και το Άρμπροθ. Το αυτοκίνητό τους βρίσκεται επίσης εδώ, σταθμευμένο κάθετα στον τοίχο της πρώτης γκαλερί, αδειασμένο από τις αποσκευές και τα αναμνηστικά που κάποτε μετέφερε.

Το «Πνεύμα της Πηγής» δεν εμφανίζεται στην κάμερα, ενώ η «Σκιάχτρα Φωτογράφος του Κήπου» εμφανίζεται πλήρως μόνο μία φορά. Ο σουρεαλισμός ασκεί από παλιά ισχυρή επιρροή στο έργο της Henderson. Στοιχεία που διαφορετικά θα φαινόταν ασύνδετα συνυπάρχουν σε κινούμενες συνθέσεις, καθοδηγούμενα από νήματα και σχοινιά που τα κρατούν χέρια με γάντια. Οι χειρονομίες είναι απλές, συχνά τελετουργικές. Ένα αυγό εμφανίζεται επαναλαμβανόμενα, από μια χειροποίητη εγκατάσταση με φυτά σε ένα ασημένιο σετ τσαγιού και, τέλος, σε έναν σκουριασμένο, εγκαταλελειμμένο χώρο. Ένα κομμένο καρπούζι, μετατρέπεται σε δοχείο και γεμάτο με υλικό τυλιγμένο σε αλουμινόχαρτο, βρίσκεται δίπλα σε ένα κόκκινο ανθισμένο κλαδί πάνω σε έναν χάρτη, στο ταμπλό του κινούμενου αυτοκινήτου. Στο τέλος της μακράς και γεμάτης αναταράξεις διαδρομής, οι ταξιδιώτες φτάνουν σε ένα χωράφι όπου στέκεται ένα άλλο σκιάχτρο, περιμένοντάς τους. Τα αντικείμενα γίνονται χαρακτήρες· τα γλυπτά γίνονται ερμηνευτές.

Το μοντάζ της ταινίας έγινε απευθείας στην κάμερα, διατηρώντας τη σειρά με την οποία γυρίστηκαν οι σκηνές και δημιουργώντας την αίσθηση ότι γυρίστηκε σε μία μόνο λήψη. Η μουσική επένδυση, σε σύνθεση του Dan Riley, δίνει ώθηση στις εικόνες και καθορίζει την ατμόσφαιρά τους. Άλλοτε γρήγορη και δυναμική, μετατρέπει το ταξίδι σε ταινία δράσης· κι άλλοτε, είναι αργή, ατμοσφαιρική, κατάλληλη για διαλογισμό.

Το Seasons End ανήκει σε μια σειρά έργων με τον ίδιο τίτλο, η οποία δημιουργήθηκε το 2015. Όπως συμβαίνει με όλες τις σειρές της καλλιτέχνιδας, αντανακλά τη βιογραφία της και τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη στιγμή της δημιουργίας τους. Εδώ, ακολουθούμε τη «Σκιάχτρα Φωτογράφο του Κήπου» στη διαδρομή του μέσα από τη ζωή, την ασθένεια, το θάνατο και τη μεταμόρφωση.

Η πρώτη παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο Glasgow International το 2016, όπου η ταινία προβλήθηκε μέσα από το αυτοκίνητο. Εκεί, η «Σκιάχτρα Φωτογράφος του Κήπου» στεκόταν πάνω από 24 μικρότερα ανθρωπόμορφα σκιάχτρα, καταγράφοντας αναμνήσεις μέσω μιας κάμερας στενοπής, κρυμμένης στο σώμα της, ενώ το «Πνεύμα της Πηγής» βρισκόταν ξαπλωμένο στο πάτωμα κοντά της.

Λίγους μήνες αργότερα, στο REDCAT του Λος Άντζελες, η Σκιάχτρα αρρώστησε και ξάπλωσε σε ένα αυτοσχέδιο νοσοκομειακό κρεβάτι, συνδεδεμένη με ορό, υπό τη φροντίδα του Λαχανιασμένου Θεραπευτή. Μετά τον θάνατό της, πραγματοποιήθηκε τελετή αποτέφρωσης σε μια κοντινή παραλία.

Στο πλαίσιο του Park Nights (2017) της Serpentine στο Λονδίνο, πραγματοποιήθηκε μία άλλη τελετή: μια ζωντανή παράσταση μπροστά σε κοινό, όπου τα διάφορα ανθρωπόμορφα σκιάχτρα ζωντάνεψαν, περπατώντας στους Κήπους του Κένσινγκτον, ενώ η Henderson κινηματογραφούσε αυτό που αργότερα θα γινόταν η δεύτερη ταινία της σειράς, Seasons End: Out of Body (2018).

Το Seasons End: Out of Body ήταν επίσης ο τίτλος της έκθεσης στην Oakville Galleries το 2017, όπου οι στάχτες της Σκιάχτρας τοποθετήθηκαν μέσα στον Πάγκο Σώματος, μια φτερωτή μορφή με μηχανική συσκευή αναπνοής.

Η έκθεση Seasons End: More Than Suitcases στην Douglas Hyde Gallery του Δουβλίνου, το 2018, συγκέντρωσε μορφές από όλα αυτά τα κεφάλαια.

Στοιχεία της σειράς παρουσιάστηκαν επίσης στην Tate Modern του Λονδίνου, το 2019, και στην Tate St Ives, το 2023, σε ατομικές εκθέσεις με τον τίτλο Of Seasons End.

Καθώς το έργο ταξίδευε, οι χαρακτήρες άλλαζαν, εξαφανίζονταν και επέστρεφαν, ενώ τα υλικά που είχε συλλέξει η ίδια η Henderson στα ταξίδια της έπαιρναν νέες μορφές.

Η παρουσίαση στην γκαλερί Sylvia Kouvali είναι η πρώτη φορά που η ταινία παρουσιάζεται ως το επίκεντρο της εγκατάστασης, καθώς και η πρώτη φορά που προβάλλεται από το 2016. Τους επόμενους μήνες, διάφορα σκιάχτρα από τη σειρά θα εμφανιστούν επίσης στους χώρους της γκαλερί.

Όταν γυρίστηκε αυτή η ταινία, τίποτα από όλα αυτά δεν είχε συμβεί ακόμη. Βλέπουμε τη Σκιάχτρα ζωντανή και στον δρόμο, πριν από την ασθένεια, τον θάνατο και την αποτέφρωσή της, πριν οι στάχτες της μεταφερθούν αργότερα σε ένα άλλο σώμα. Σαν ένα παλιό ταινιάκι διακοπών, βλέποντάς το τώρα, ταξιδεύουμε σε μια εποχή που έχει προ πολλού περάσει. Τίποτα από αυτό το ταξίδι δεν παραμένει στο παρόν, εκτός από την ίδια την ταινία και τα απομεινάρια του αυτοκινήτου που είναι σταθμευμένο κοντά της. Η έκθεση ξεκινά με δύο ταξιδιώτες που επιστρέφουν από την περιπέτειά τους, μεταφέροντας εικόνες και αναμνηστικά από αλλού. Δέκα χρόνια μετά τη δημιουργία της, η ταινία φέρει μέσα της δύο αποστάσεις: από ένα ταξίδι που έχει τελειώσει εδώ και καιρό, και από εποχές το τέλος των οποίων γνωρίζουμε ήδη.

Πάνος Φουρτουλάκης